Position Paper eerste resultaten
Whitepaper: Mindshift: hybride behandeling in de GGZ!
Eerste resultaten tonen aan dat digitale interventies een vergelijkbare symptoomreductie hebben als conventionele face-to-face behandelingen, terwijl de behandeltijd met circa 35–45% wordt verkort.
2
Samenvatting
De geestelijke gezondheidszorg (GGZ) staat onder toenemende druk. De vraag naar zorg groeit sneller dan het beschikbare aanbod, wachttijden lopen op en behandelcapaciteit staat onder spanning. Tegelijkertijd blijft de behoefte aan effectieve, toegankelijke en betaalbare zorg onverminderd groot. Tegen deze achtergrond ontstaat de noodzaak om anders te kijken naar hoe we behandelen. Niet door simpelweg meer van hetzelfde te doen, maar door fundamenteel te herontwerpen hoe zorg wordt georganiseerd en geleverd. Mindshift is ontwikkeld vanuit die overtuiging. Dit hybride behandelmodel combineert digitale interventies met persoonlijk contact en stelt cliënten in staat om actiever regie te nemen over hun herstelproces. Tegelijkertijd ondersteunt het behandelaren om gerichter, efficiënter en meer datagedreven te werken. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Ze laten zien dat Mindshift vergelijkbare klinische uitkomsten realiseert als traditionele behandelingen, terwijl de benodigde behandeltijd met 35–45% wordt gereduceerd . Dit wijst op een fundamenteel andere manier van werken, waarin kwaliteit en efficiëntie hand in hand gaan. Deze whitepaper beschrijft de eerste resultaten van Mindshift, de onderliggende behandelmethodiek en de implicaties voor de toekomst van de GGZ. Het doel is niet alleen inzicht geven, maar vooral richting bieden: hoe kunnen we samen bouwen aan een schaalbare, effectieve en toekomstbestendige GGZ?
Vergelijkbare klinische effectiviteit De analyse laat zien dat Mindshift leidt tot een vergelijkbare afname van psychische klachten als reguliere behandeling. De gemeten symptoomreductie (ΔT rond de 10 punten) en een grote effectgrootte (Cohen’s d = 1,15) wijzen erop dat cliënten klinisch betekenisvol herstellen, ondanks een andere behandelopzet Aanzienlijke reductie in behandeltijd Mindshift realiseert dezelfde behandeluitkomsten met circa 35–45% minder behandeltijd (gemiddeld ~395 minuten versus ~659 minuten). Dit duidt op een efficiëntere inzet van behandelcapaciteit, met gelijkblijvend behandelresultaat. Efficiëntie door hybride behandelmodel De winst in efficiëntie wordt verklaard door de combinatie van digitale modules, frequente korte contactmomenten (zoals chat) en continue monitoring van voortgang. Hierdoor zijn cliënten actiever betrokken bij hun herstel en kunnen behandelaren gerichter en tijdiger bijsturen. Sterk perspectief voor schaalbare GGZ De resultaten suggereren dat Mindshift een schaalbaar alternatief biedt voor traditionele behandelmodellen. Door efficiënter gebruik van behandelcapaciteit kan dit model bijdragen aan het verkorten van wachttijden, het opvangen van personeelstekorten en het vergroten van regie en betrokkenheid van cliënten.
Voorwoord
Auteur: dr. Maarten Merkx Directeur Inhoudelijk Beleid & Onderzoek Mental Care Group
3
1. Samenvatting Mindshift is een hybride behandelmodel waarin digitale modules worden gecombineerd met persoonlijke begeleiding door een behandelaar. Deze aanpak vergroot de regie van cliënten over hun herstelproces en maakt het mogelijk om behandelingen efficiënter te organiseren. De analyse laat zien dat Mindshift vergelijkbare klinische uitkomsten behaalt als conventionele behandeling, waarbij beide groepen starten met een vergelijkbare ernst van klachten (SQ-48=64 respectievelijk SQ-48=67). Tegelijkertijd realiseert Mindshift een substantiële reductie in behandelduur (ca. 35–45%), met een afname van gemiddeld ~659 naar ~395 behandelminuten. Deze efficiëntiewinst wordt vooral gedreven door het gebruik van digitale modules, frequente korte contactmomenten (zoals chat) en continue monitoring van voortgang. Wat betreft effectiviteit is de symptoomreductie vergelijkbaar met reguliere zorg. (ΔT = 9.6 resp. ΔT=10.7) De effectgrootte (Cohen’s d = 1,15) is groot en is een eerste aanwijzing dat Mindshift leidt tot klinisch betekenisvolle verbeteringen voor een groot deel van de cliënten. De analyse omvat 50 cliënten en bestaat uit cliënten met PTSS (n = 20) en depressieve stoornissen (n = 30), twee van de grootste cliëntgroepen binnen de GGZ en daarom logische startpunten voor de implementatie van nieuwe digitale zorgpaden. Samengevat tonen de resultaten aan dat Mindshift gelijke behandeluitkomsten realiseert met aanzienlijk minder inzet van behandeltijd, wat wijst op een sterk voordeel in efficiëntie en schaalbaarheid. Dit heeft belangrijke implicaties voor de GGZ, waar toenemende zorgvraag en personeelstekorten vragen om innovatieve oplossingen. Hybride modellen zoals Mindshift kunnen bijdragen aan: Betere schaalbaarheid van zorg Meer regie en betrokkenheid van cliënten Meer methodisch werken en gefocusd behandeling Efficiënter gebruik van schaarse behandelcapaciteit Hoewel verdere validatie met grotere datasets nodig is, ondersteunen de eerste resultaten dat Mindshift een effectief en schaalbaar alternatief vormt voor traditionele behandelmodellen in de GGZ. 2. Beschrijving van de Mindshift-behandelmethode Mindshift is een hybride behandelmodel waarin digitale technologie wordt gecombineerd met persoonlijk contact tussen cliënt en behandelaar. Het doel van deze hybride aanpak is om cliënten meer regie te geven over hun herstelproces en tegelijkertijd meer aandacht te geven aan methodisch werken en focus aan te brengen in de behandeling. Eerste stap in het behandeltraject is een intake, inclusief classificatie volgens de DSM-5 met behulp van betrouwbaar en valide semi-gestructureerd interview (Tan e.a., 2025) Het behandelprogramma bestaat uit digitale modules waarin cliënten zelfstandig werken aan opdrachten die aansluiten bij hun classificatie, rondom PTSS of depressie. Deze modules worden ondersteund met aanvullende materialen zoals artikelen, video’s en interactieve oefeningen. De behandelaar start een module doorgaans met een gesprek en begeleidt de cliënt vervolgens via regelmatige chatcontacten en digitale feedbackmomenten. Gedurende het gehele behandeltraject monitort cliënt dagelijks het resultaat van de behandeling met behulp van vragenlijsten. Door deze combinatie van digitale ondersteuning en persoonlijke begeleiding ontstaat een behandelvorm waarin cliënten actief aan de slag gaan met symptomatisch herstel, terwijl behandelaars de voortgang voortdurend kunnen monitoren en gericht kunnen bijsturen. Frequent contactmomenten, bijvoorbeeld via chat, zorgen ervoor dat cliënten betrokken blijven bij het behandelproces en dat eventuele stagnatie snel kan worden opgepakt. Deze aanpak sluit aan bij onderzoek dat laat zien dat hybride behandelmodellen en digitale interventies vergelijkbare behandelresultaten kunnen opleveren als traditionele therapie, terwijl zij tegelijkertijd beter schaalbaar zijn (Köhnen, et al. 2021) 3. Vergelijking met conventionele behandeling binnen HSK 3.1. Ernst van klachten bij start De Symptom Questionnaire-48 (SQ-48: Carlier et al., 2012) is een gevalideerde vragenlijst die de ernst van psychische klachten meet (o.a. depressieve en angstklachten) met scores van 0 tot ~148. Een startscore rond 65–70 wijst op gemiddeld ernstige klachten bij aanvang van de behandeling. Beide groepen starten dus op een vergelijkbaar en klinisch relevant niveau van problematiek. De verschillen tussen beide behandelvormen zijn klein (2–4 punten) en liggen binnen de spreiding, wat suggereert dat er geen klinisch relevant verschil in effectiviteit is tussen Mindshift en conventionele zorg. 3.2. Behandelduur De gemiddelde behandelduur van de hybride digitale behandeling binnen Mindshift bedraagt 395 minuten. Ter vergelijking: een conventioneel behandeltraject binnen HSK duurt gemiddeld 659 minuten. Mindshift leidt tot een substantiële reductie in behandelduur (35–45%), met het grootste effect bij trauma- en stressgerelateerde stoornissen. Dit wijst op significante efficiëntiewinst, zonder indicatie van verminderde zorgintensiteit. Deze cijfers moeten echter voorzichtig worden geïnterpreteerd. In de huidige dataset zijn vervolgcontacten na afronding van het Mindshift-traject nog niet meegenomen in de analyse. Ondanks deze mogelijke vertekeningen wijzen de cijfers erop dat de behandeling relatief compact en intensief wordt aangeboden. Dit past bij het ontwerp van Mindshift, dat gericht is op kortdurende, doelgerichte interventies ondersteund door digitale modules en frequente contactmomenten tussen cliënt en behandelaar. Onderzoek laat zien dat frequent contact en gestructureerde digitale ondersteuning kunnen leiden tot vergelijkbare behandelresultaten met minder inzet van therapeutische tijd, doordat cliënten actiever betrokken zijn bij hun herstelproces en ook buiten de sessies actief werken aan opdrachten (Lin et al., 2024; Robinson et al., 2019). Mindshift maakt het mogelijk om meer patiënten te behandelen met dezelfde capaciteit, en draagt daarmee direct bij aan het verlagen van wachttijden en het verbeteren van schaalbaarheid binnen de GGZ. 3.3 Symptoomreductie (Delta T) De resultaten tonen aan dat de behandelwinst (ΔT) van Mindshift zeer vergelijkbaar is met die van conventionele zorg: Depressie: 10.8 vs. 9.7 Trauma/stress: 10.7 vs. 9.4 Hoewel de uitkomsten bij conventionele zorg marginaal hoger liggen, zijn de verschillen beperkt (1–2 punten). In combinatie met de eerdere resultaten betekent dit dat Mindshift vrijwel dezelfde behandelverbetering realiseert, maar met aanzienlijk minder behandelminuten (~40%). Daarnaast laat de analyse een grote effectgrootte (Cohen’s d = 1,15) zien, wat duidt op een sterke klinische verbetering. Dit suggereert dat de Mindshift-behandeling een klinisch betekenisvolle verbetering oplevert voor een groot deel van de cliënten. 4. Interpretatie van de resultaten De eerste resultaten suggereren dat de Mindshift-methodiek vergelijkbare klinische uitkomsten kan bereiken als conventionele behandeling, mogelijk met minder inzet van therapeutische tijd. Drie observaties zijn daarbij bijzonder relevant: Vergelijkbare of betere symptoomreductie. De gevonden ΔT van ongeveer 10 punten is in lijn met reguliere behandelingen. Efficiëntere inzet van behandelcapaciteit. De totale behandelduur lijkt ongeveer 35-40% minuten lager te liggen dan bij traditionele trajecten. Sterke klinische verbetering met een grote effectgrootte (Cohen’s d = 1,15) Dit suggereert dat de Mindshift-behandeling een klinisch betekenisvolle verbetering oplevert voor een groot deel van de cliënten. De resultaten laten zien dat hybride behandelingen zoals Mindshift potentieel een efficiëntere manier zijn om vergelijkbare behandelresultaten te behalen. Wel moet worden benadrukt dat deze analyse gebaseerd is op een relatief kleine steekproef en dat verdere monitoring nodig is om deze bevindingen te bevestigen. 5. Implicaties voor de GGZ De resultaten van deze eerste analyse hebben belangrijke implicaties voor de toekomst van de geestelijke gezondheidszorg. De GGZ staat onder grote druk door stijgende zorgvraag, personeelstekorten en lange wachtlijsten. Innovatieve behandelmodellen die zowel effectief als efficiënter zijn, kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het verbeteren van de toegankelijkheid van zorg. Hybride behandelmodellen zoals Mindshift bieden daarbij verschillende potentiële voordelen: Betere schaalbaarheid van zorg Door een deel van de behandeling digitaal te organiseren kunnen behandelaren meer cliënten begeleiden binnen dezelfde beschikbare tijd. Actievere rol van cliënten Digitale modules stimuleren zelfmanagement en betrokkenheid bij het behandelproces. Snellere en frequentere feedback Chatcontact en digitale monitoring maken het mogelijk om sneller in te grijpen wanneer een cliënt niet optimaal profiteert van een behandeling stagneert. Behandelmogelijkheid Hybride behandelen kan een waardevolle oplossing bieden om toch passende zorg te leveren in gebieden waar een tekort is aan psychologen Wanneer dergelijke modellen op grotere schaal worden toegepast, kan dit bijdragen aan het verkorten van wachttijden en het efficiënter inzetten van schaarse behandelcapaciteit. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om tijdens de behandeling zorgvuldig te monitoren voor welke cliënten een hybride behandelvorm geschikt is. Niet iedere cliënt zal optimaal profiteren van een digitale aanpak, en een overstap naar een traditionele F2F behandeling zal altijd een belangrijke rol blijven spelen. 6. Literatuurlijst Carlier I, Schulte-Van Maaren Y, Wardenaar K, Giltay E, Van Noorden M, Vergeer P, Zitman F. Development and validation of the 48-item Symptom Questionnaire (SQ-48) in patients with depressive, anxiety and somatoform disorders (2012). . Psychiatry Res 200(2-3):904-10. doi: 10.1016/j.psychres.2012.07.035. Köhnen M, Kriston L, Härter M, Baumeister H, Liebherz S. Effectiveness and Acceptance of Technology-Based Psychological Interventions for the Acute Treatment of Unipolar Depression: Systematic Review and Meta-analysis. J Med Internet Res. 2021 Jun 13;23(6):e24584. doi: 10.2196/24584. PMID: 36260395; PMCID: PMC8386371 Lin J, Faust B, Ebert DD, Krämer L, Baumeister H, A Web-Based Acceptance-Facilitating Intervention for Identifying Patients' Acceptance, Uptake, and Adherence of Internet- and Mobile-Based Pain Interventions: Randomized Controlled Trial J Med Internet Res 2018;20(8):e244 doi: 10.2196/jmir.9925 Tan, E.D., Verbraak, M.J.P.M., Bosgoed-Scholten, L.J., Bergman, M.A., Huisman, A., & Merkx, M.J.M (2025). Psychometric Properties of the Diagnosis and Screening Instrument for DSM-5,” European Journal of Psychological Assessment, doi: 10.1027/1015-5759/a000890.
4
Wetenschappelijke betrouwbaarheid en beleidsmatige waarde De Symptom Questionnaire-48 (SQ-48) is een klachtgenerieke vragenlijst die ontwikkeld werd door Carlier et al. (2012) voor het meten van psychopathologie bij volwassenen. De SQ-48 is uitgebreid onderzocht op betrouwbaarheid en validiteit. De interne consistentie (Cronbach’s α = 0,97 voor de totaalscore) en test-hertestbetrouwbaarheid zijn hoog (Carlier et al., 2012) . Daarnaast blijkt uit vervolgonderzoek dat de vragenlijst goed differentieert tussen klinische en niet-klinische populaties (Akwa, 2024). Beleidsmatig draagt de SQ-48 bij aan transparantie en doelmatigheid. Wanneer organisaties op uniforme wijze klachtenniveaus meten, ontstaat inzicht in de verdeling van zorgzwaarte binnen de populatie en in de effectiviteit van interventies. De Akwa GGZ-handleiding (2024) noemt de SQ-48 daarom expliciet als standaardinstrument voor outcome-monitoring in de volwassenenzorg.
Vergelijking mindshift met conventionele behandeling binnen HSK Hoewel verdere validatie met grotere datasets nodig is, ondersteunen de eerste resultaten dat Mindshift een effectief en schaalbaar alternatief vormt voor traditionele behandelmethoden in de GGZ.
5
6
7
8
De geestelijke gezondheidszorg in Nederland staat onder toenemende druk. Wachttijden lopen op en het tekort aan behandelaren blijft groeien, terwijl de zorgvraag structureel toeneemt. Dat vraagt niet om optimalisatie van het bestaande, maar om een fundamenteel andere manier van werken. Bij HSK hebben we daarom bewust gekozen voor een digitale herinrichting van onze zorg. Met HSK Mindshift hebben we een nieuwe hybride behandelmethode ontwikkeld waarin digitale interventies en persoonlijk contact elkaar versterken. Niet als vervanging van de behandelaar, maar juist als middel om de kwaliteit van zorg te behouden én tegelijkertijd schaalbaar te maken. Wat deze ontwikkeling voor mij bijzonder maakt, is hoe deze tot stand is gekomen. Mindshift is geen IT-oplossing die ‘over de schutting’ is gegooid, maar het resultaat van een intensieve samenwerking tussen behandelaren en IT-specialisten. Juist die combinatie – inhoudelijke expertise en technologische innovatie – heeft geleid tot een oplossing die werkt in de praktijk. Een bewezen winnend concept. We zien dat cliënten meer regie ervaren, behandeltrajecten efficiënter verlopen en behandelaren beter ondersteund worden in hun werk. Digitale zorgpaden, geïntegreerd in één platform, maken het mogelijk om slimmer te behandelen zonder concessies te doen aan kwaliteit . Daar zijn we trots op. Trots op de samenwerking, trots op wat we hebben neergezet, en vooral trots op de resultaten die we nu al zien. Die resultaten geven ons het vertrouwen én de ambitie om deze manier van werken breed binnen HSK toe te passen. Want als de druk op de GGZ één ding duidelijk maakt, is het dit: de toekomst van zorg vraagt om durf, samenwerking en innovatie. Mindshift laat zien dat het kan.
Vernieuwde werkwijze HSK Mindshift biedt kansen voor zowel cliënten als behandelaren
Expert aan het woord:
9
Auteur: Paul Popelier Operationeel Directeur HSK Mental Care Group
10
11
mentalcaregroup.nl/contact
Onze visie Het is onze visie om de beste en meest toonaangevende zorgverlener in mentale gezondheid te zijn, die doelgerichte versterking, preventie en behandelingen biedt in de verschillende fases van het leven. Ons netwerk van praktijken Een landelijk netwerk van meer dan 2.000 professionals op meer dan 150 locaties in Nederland. Wij behandelen jaarlijks ruim 80.000 cliënten, waarvan 55% volwassenen en 45% kinderen. Sinds de oprichting, richten wij ons op de meest voorkomende psychische aandoeningen en zijn actief op het gebied van leerproblematiek. Mental Care Group HSK, Mentaal Beter, Opdidakt en RID Taal en Rekenen zijn allemaal onderdeel van Mental Care Group. Met meer dan 2000 medewerkers door het land zetten wij ons iedere dag in om de beste zorg te bieden aan onze cliënten, van jong tot oud en van Groningen tot Maastricht. Het is ons doel om mensen te helpen met het aanpakken van mentale uitdagingen. Wij leren van en met elkaar, versterken elkaar waar mogelijk en maken het verschil waar nodig. Samen staan wij sterk voor een mentaal gezond, vitaal en veerkrachtig Nederland.
Mental Care Group Dat zijn wij!
www.mentalcaregroup.nl
Contact